De Energie Performance Indicator: wat de EPI levert voor uw transportefficiëntie

Transportbedrijven die CO2-emissies rapporteren en beladingsgraden monitoren, missen nog altijd een derde gegeven: hoeveel energie kost het eigenlijk om een bepaalde hoeveelheid lading over een specifieke route te rijden, te varen of te sporen? Die vraag klinkt technisch, maar de praktische betekenis is direct. Wie het energieverbruik per route niet kent, stuurt op onvolledige informatie - ook als de CPI-rapportage al op orde is.

Energie is de gemeenschappelijke noemer achter brandstofkosten, emissies en de vergelijkbaarheid van modaliteiten. Een rit die vandaag op diesel rijdt en morgen op HVO of elektrisch, blijft vergelijkbaar op energietermen - maar niet op CO2-termen, omdat de emissie-intensiteit per brandstoftype verschilt. Dat is precies de lacune die de Energie Performance Indicator wil opvullen: een vergelijkingsbasis voor energieverbruik die onafhankelijk is van de brandstofmix op een bepaald moment.

Topsector Logistiek heeft CE Delft opdracht gegeven een definitiefase te starten voor de EPI. De indicator moet verladers en vervoerders inzicht geven in de hoeveelheid energie die nodig is om lading van A naar B te verplaatsen, en vergelijking mogelijk maken tussen modaliteiten, voertuigtypen en routes. De EPI is daarmee de derde pijler in een set van prestatie-indicatoren die de Nederlandse logistieke sector als stuurinstrument wil gebruiken.

Wat de EPI meet - en waarom het verschil met de CPI wezenlijk is

De Energie Performance Indicator drukt uit hoeveel energie nodig is om een eenheid vracht over een bepaalde afstand te verplaatsen. Dat klinkt vergelijkbaar met de CPI (COFRET Prestatie Indicator), die CO2-efficiëntie per tonkilometer berekent, maar het verschil is wezenlijk. De CPI rekent met emissies. De EPI rekent met energieverbruik. Die twee zijn gerelateerd maar niet identiek: de energiemix achter elektrisch vervoer verschilt van die achter diesel, en CO2-intensiteit per kilowattuur varieert per bron en per regio.

Door energieverbruik los te meten van emissies, ontstaat een vergelijkingsbasis die onafhankelijk is van de actuele brandstofmix. Een route die vandaag op diesel rijdt en morgen op HVO of elektrisch, blijft vergelijkbaar op energietermen. Dat maakt de EPI bruikbaar als stabiel stuurinstrument - niet alleen als momentopname van het huidige wagenpark.

De CPI, de LPI en de EPI als samenhangend systeem

De EPI is geen losstaande indicator. Topsector Logistiek ontwikkelt haar als uitbreiding op een set die al bestaat. De CPI berekent CO2-efficiëntie per eenheid vracht en afstand. De LPI (Load Performance Indicator) meet hoe vol een voertuig daadwerkelijk rijdt. De EPI voegt daar het energieperspectief aan toe. Samen geven de drie indicatoren een completer beeld van wat een transportbeweging kost - operationeel, emissioneel en energetisch.

Dat samenstel is relevanter dan elk van de drie apart. Een rit met een hoge beladingsgraad maar een energieonefficiënte route kan slechter scoren op EPI dan een lichtere rit over een kortere afstand. Een voertuig dat op emissietermen acceptabel scoort maar bovenmatig energieverbruik heeft, geeft een onvolledig beeld als u alleen op CO2 stuurt. De combinatie van de drie indicatoren maakt zulke blinde vlekken zichtbaar.

Wat vergelijken per route en modaliteit verandert

De praktische waarde van de EPI ligt in vergelijking. Zodra energieverbruik per route en modaliteit meetbaar is in dezelfde eenheden, kunnen verladers en vervoerders keuzes onderbouwen die nu op gevoel of brandstofprijs worden gemaakt. Is de binnenvaartroute tussen Rotterdam en Duisburg energetisch efficiënter dan wegtransport over dezelfde corridor? Onder welke belading presteert een bepaald voertuigtype beter of slechter dan het gemiddelde op die lane? De EPI geeft die vergelijking een gemeenschappelijke noemer.

De datastructuur die de EPI nodig heeft - rit- en routedata per voertuigtype, gekoppeld aan ladinghoeveelheden en afstand - is dezelfde datastructuur die al gebruikt wordt voor LPI- en CO2-berekeningen. Loginex is een LRQE-geverifieerd platform voor ISO 14083 waarmee logistieke organisaties CO2-emissies per zending berekenen en toewijzen aan alle deelnemers in de logistieke keten. Bedrijven die vandaag al op dat niveau registreren, hoeven geen nieuwe databron te ontsluiten wanneer de EPI operationeel wordt.

Dat is de bredere les die de CPI en LPI al leerden: gemiddelden over een vloot of een jaar geven geen stuurinformatie. Indicatoren worden pas bruikbaar als ze worden toegepast op het niveau waarop beslissingen worden genomen - per route, per klant, per voertuigtype. De EPI is in dat opzicht geen nieuwe complexiteit. Het is een aanvullende lens op data die al bestaat bij bedrijven die hun transportemissies op zendingniveau bijhouden.

Veelgestelde vragen over de EPI