Energieprestatie-Indicator (EPI) voor transport: van CO2 naar energieverbruik

Wegtransport elektrificeert sneller dan de meetmethoden voor duurzaamheid zich aanpassen. Een elektrische trekker stoot tijdens de rit geen CO2 uit. Vergeleken met een dieselversie ziet de uitstootbalans er op papier fundamenteel beter uit. Wat de elektrische versie wél verbruikt - energie, in megajoule - blijft in de huidige rapportagepraktijk grotendeels buiten beeld. Dat is geen detail. Het is een meetlat die binnen enkele jaren onbruikbaar wordt voor de operationele werkelijkheid die hij hoort te beschrijven.

Topsector Logistiek werkt daarom aan een aanvullende indicator: de Energieprestatie-Indicator (EPI). Waar de COFRET Prestatie Indicator (CPI) draait om CO2 per vervoerde eenheid en de Load Performance Indicator (LPI) de beladingsgraad meet, vult de EPI het gat dat de elektrificatie achterlaat, door te kijken naar energieverbruik in megajoule per tonkilometer. Onderzoeker Roy van den Berg van CE Delft, betrokken bij het project, formuleerde het scherp: "Zeker als er steeds meer elektrische vrachtwagens zijn, zegt CO2-uitstoot eigenlijk niet zoveel meer."

Loginex implementeert de EPI in het platform, in lijn met de CPI- en LPI-functionaliteit die al beschikbaar is. Loginex is een LRQE-geverifieerd platform voor ISO 14083 waarmee logistieke organisaties CO2-emissies per zending berekenen en toewijzen aan alle deelnemers in de logistieke keten. Met de EPI als toevoeging krijgen transporteurs en logistieke dienstverleners straks in één omgeving inzicht in zowel de CO2-prestaties als het energieverbruik van hun vloot, ongeacht de mix van diesel-, gas- of elektrische voertuigen.

Waarom CO2 alleen niet meer voldoet

De huidige rapportagestandaarden voor logistieke duurzaamheid zijn historisch op CO2 georganiseerd. Dat is begrijpelijk: tot voor kort was uitstoot de meest directe indicator voor klimaatimpact, en de aandrijving van vrachtwagens, schepen en treinen was overwegend fossiel. Met die aanname kon één getal, kilo CO2 per tonkilometer, heel veel bedrijfsbeslissingen ondersteunen.

Die aanname schuift. Een Europees wagenpark dat richting elektrificatie beweegt, ook al gaat dat per modaliteit met heel verschillende snelheden, produceert steeds meer transportbewegingen waarvan de directe CO2-uitstoot nul is. Wat blijft, is energieverbruik. En energieverbruik vertelt iets over de werkelijke efficiëntie van de inzet: hoe een voertuig wordt geladen, gereden en gerouteerd. Voor een transporteur die zijn vloot wil optimaliseren, of voor een verlader die het effect van een modaliteitskeuze wil zien, is dat operationele perspectief waardevoller dan een uitstootgetal dat richting nul nadert.

Wat de EPI meet en hoe de berekening werkt

De EPI berekent het energieverbruik per vervoerde eenheid over een bepaalde afstand. De rekenregel is bewust simpel gehouden: het totale energieverbruik (in megajoule) gedeeld door het totale tonnage maal de afgelegde afstand in vogelvlucht. Hoe lager het getal, hoe efficiënter de inzet. Voor sectoren waar tonnage geen logische rekeneenheid is, zoals de containerbinnenvaart, vervangt het aantal containers het tonnage.

De praktijktest die Topsector Logistiek samen met CE Delft uitvoerde, leverde een verwacht maar bevestigend resultaat: het energieverbruik per tonkilometer is het hoogst voor wegtransport, daarna voor binnenvaart, en het laagst voor spoorvervoer. Belangrijker dan die rangorde is de waarschuwing die de onderzoekers erbij gaven: de EPI zegt in de praktijk vaak meer over logistieke inzet, belading, routekeuze en rij- of vaarprofiel, dan over de pure technische efficiëntie van het voertuig. Twee identieke trucks met verschillende planning kunnen flink uit elkaar lopen op de EPI.

Voor Loginex sluit deze berekening rechtstreeks aan op de operationele data die het platform al verwerkt vanuit TMS-, plannings- en brandstofsystemen voor de ISO 14083-rapportage. De input die nu de CPI voedt - voertuigdata, brandstofverbruik, zendingdata, route - is dezelfde input waaruit de EPI wordt afgeleid. Daarmee komt de tweede indicator zonder extra data-aansluiting beschikbaar.

Wat de EPI toevoegt aan Loginex

Loginex levert vandaag CPI- en LPI-rapportage per zending, per klant, per modaliteit en per voertuig. De EPI wordt in dezelfde architectuur ontsloten. Voor een transporteur levert dat een derde lens op dezelfde data. CO2 voor klant- en CSRD-rapportage, beladingsgraad voor operationele verbetering, energieverbruik voor de strategische gesprekken die in 2027 en daarna onvermijdelijk worden: vlootinvesteringen, alternatieve aandrijflijnen, modaliteitskeuzes.

Voor logistieke dienstverleners met een gemengde vloot, diesel naast gas, elektrisch en soms waterstof in pilot, is dat het meest direct waardevol. De CPI alleen maakt een elektrische zending visueel identiek aan een zending die niet plaatsvond. De EPI laat zien dat er wel degelijk energie is verbruikt, hoeveel, en hoe dat zich verhoudt tot de fossiele alternatieven op dezelfde route. Dat onderscheid is de basis voor zinvolle gesprekken met verladers over werkelijke efficiëntie in plaats van papieren uitstoot.

De data-architectuur achter de drie indicatoren is gemeenschappelijk. Dat is geen toeval. Loginex hergebruikt de zending-, voertuig- en energiedata die al binnenkomt via TMS- en brandstofsystemen, ondersteund door de DALTI-standaardisatie voor TMS-data. Eén operationele dataset, drie operationele indicatoren. Toevoeging van de EPI vereist geen extra koppeling aan de leveranciers van de transportdata.

Veelgestelde vragen